Nyska perła

Zdzisław Zaranek

>> Strona główna

 

 

 
>> Lilium
>> Herb i barwy Nysy
>> O herbie miasta - Św. Jan Chrzciciel
>> Lilie i Św. Jan Chrzciciel
>> Zapomniany herb
>> Nyska perła
>> Śląski Rzym
>> Trzy lilie
>> Nysa nieznana
>> Pokrewne łącza
>> Kontakt

Jednym z obiektów cieszącym się wielką sławą w czasach minionej Dom Wagiświetności miasta, obiektem najczęściej uwiecznianym w grafice i fotografii był Dom Wagi Miejskiej. Usytuowany w centralnej części rynku zachwycał bogactwem wystroju i barwą polichromii, budząc podziw gości oraz  dumę mieszkańców miasta z jego posiadania. Dziś okaleczony, z piętnem wojennych zniszczeń, z liszajem dawnych polichromii, oszpecony został koncepcją odbudowy. Jest on jednak świadectwem opieki, jaką od wielu lat otaczane są zabytki, nieliczne z zachowanych dóbr kultury. Jest syntezą obrazu miasta na Opolszczyźnie od roku 1945. Dom Wagi Miejskiej, obecnie siedziba biblioteki, jest świadectwem okresu, jaki nastał dla miasta po tej dacie. Czasu niszczenia dóbr materialnych dawnej Nysy, czasu szarości.

Historia najnowsza budynku rozpoczyna się w czasach sprawowania urzędu przez księcia biskupa Jana Siescha, co miało miejsce w latach 1600-1608, jako że to on jest fundatorem tej budowli. W roku 1602 rozpoczęto prace przy wznoszeniu obiektu, a zakończono je w roku 1604, po trwającej dwa lata budowie. Powstał obiekt znacznej rangi. Znajdował się w nim, bowiem Zarząd Administracyjny Księstwa Nyskiego i Zarząd Kluczy Majątków Biskupich. Jednak to nie urzędy w nim ulokowane stanowiły o randze obiektu. Fundator budynku wyznaczył mu, bowiem rolę daleko ważniejszą z uwagi na to, że Nysa należała do najbardziej znanych śląskich sanktuariów doby baroku. Sławą ustępowała może jedynie Bardu. Była głównym miastem księstwa wrocławskich biskupów, ostoją wiary katolickiej w dobie kontrreformacji, była ważnym miastem "trzeciej perły Korony Czeskiej" - Śląska.

Dom WagiJak doniosłą rolę wyznaczył obiektowi biskup fundator, niech świadczy wystrój zewnętrzny budynku, który  w swej zasadniczej części  oparty jest o osiem postaci, gdzie pięć z nich umiejscowionych zostało w niszach, stworzonych w ścianie frontowej. Nisze te usytuowane zostały na planie krzyża. Pięć wykonanych nisz zajmowały personifikacje cnót. Dwie alegorie z przedstawienia umieszczone zostały na narożnikach szczytu, na, wysokości belki poprzecznej krzyża. Narożniki wychodząc poza obrys budowli, stają się jej przedłużeniem.

Całość wieńczy postać Michała Archanioła zamykająca oś pionową kompozycji. Alegorie cnót widniejące w programie ideowym Nyskiej budowli to: Fides, Spes, Caritas, Justitia, Sapientia, Temperantia, i Robur. To pojęcia, które od wieków wpisane są w historię tego miasta. Jako liliowe godła zajmują zaszczytne miejsce w heraldycznych polach. Tu na frontonie świeckiej budowli towarzyszą w codziennym trudzie społeczności miasta.Justitia Alegoria Wiary- Fides przedstawiana jest jako postać kobiety trzymającej swe atrybuty krzyż i biblię. Nadzieja-Spes to postać kobiety z kotwicą,  jej atrybutem i Caritas-Miłość, symbolizowana przez kobiecą postać, która trzyma w swych ramionach dziecko. Alegorie te to trzy cnoty teologiczne, to trzy lilie heraldycznego pola, to jedna z tarcz w pieczęci miasta. Cnotom teologicznym towarzyszą alegorie cnót moralnych przedstawiane też jako postacie kobiece: Sapientia - Mądrość to postać z lustrem. Waga i miecz to atrybuty Sprawiedliwości czyli Justitii. Postać z dwoma naczyniami z winem i wodą to Temperantia - Umiar. Zaś postać z fragmentem kolumny to Robur– siła.Foto:

P. Kostrzewa

Obraz programu ideowego zamyka Michał Archanioł w zbroi rycerskiej, z tarczą i włócznią, usytuowany na szczycie ściany frontowej. Jest on symbolem zwycięstwa, symbolem triumfu dobra nad złem. Częścią zasadniczą tego programu  jest medalion, przedstawiający cudowną Madonnę z Dzieciątkiem jako Królową Nieba - kontrreformacyjną patronkę biskupiego miasta. Postać ta usytuowana jest  poniżej niszy centralnej w pionowej osi podziału ściany frontowej budynku.

Wprowadzenie do przedstawienia wizerunku Cudownej Madonny z Dzieciątkiem jest wyrazem mającym dać świadectwo jej obecności i opieki nad pielgrzymami licznie nawiedzającymi nyskie sanktuarium, wzmocnić i ugruntować więź z kościołem katolickim. Dopomóc w wytrwaniu w wierze ojców i dziadów.

Jest jednocześnie dowodem na potwierdzenie tezy o braku heraldycznego znaczenia dla heraldyki miasta postaci św. Jana Chrzciciela. Jest dowodem, iż w dobie kontrreformacji patronem miasta stołecznego Nissy była Cudowna Madonna, nazywana również Cudowną Madonną w różach, Maria in Rosis. Dotychczasowy patron miasta św. Jan Chrzciciel umieszczony został wraz z sześcioliliową tarczą heraldyczną u podstawy programu ideowego, nad skrajnymi filarami podcieni. Co daje jednoznaczny wyraz hierarchiczności symboliki zawartej w nyskiej budowli.

Szerzej na temat wystroju Domu Wagi pisze Marek Sikorski w swej pracy poświęconej mało znanym zabytkom Nysy zatytułowanej ,,NYSA. Skarby sztuki i osobliwości”, wydanej w 1999roku.armatnia kula

Milkną jednak muzy, gdy przemawiają armaty. Wszystkie wojny w jednakowo niszczycielski sposób dotykają miast. Nysy dotykają w sposób szczególny, jako że jest to miasto - twierdza, największa w tej części Europy. W Nysie działania oblężnicze wywierały swe niszczycielskie piętno, siejąc zniszczenie w budowlach miasta, nie czyniąc między nimi wyboru.

Foto: P. Kostrzewa

Sporządzone zapisy świadczą o poważnym zniszczeniu wystroju Domu Wagi. Zniszczenia te powstały w wyniku toczonych działań wojennych, i upływającego czasu. Trudno jednak, w świetle dostępnego materiału, stwierdzić jednoznacznie czy były prowadzone na rzecz tego budynku prace remontowo - konserwatorskie. Wmontowana w ozdobne polichromie armatnia kula pochodząca, jak mówi legenda, ze szwedzkich armat, może świadczyć o tym, że już wcześniej je tu prowadzono. Zachowane zdjęcia z roku 1875 wskazują na zły stan obiektu. Dlatego zapewne w latach 1888-1890 podjęto prace konserwatorsko - restauracyjne. Ich wykonawcą był Heinrich Irmann, który przyjął zlecenie ówczesnych władz miasta.

Praca restauratorów daleka jest jednak od pierwotnego programu ideowego, nakreślonego przez fundatora. Skłania się ku pochwale Cesarstwa Niemiec poprzez wprowadzenie  ostaci i heraldyki z jego historii. Działania takie w zasadniczy sposób zmieniły wymowę dotychczasowego programu, stając się przesłaniem ideologicznym, ugruntowującym wizję i budowę wielkości Cesarskich Niemiec, stając się elementem propagandowym niewiele mającym wspólnego z przesłaniem filozoficznym i etycznym księcia biskupa Jana Siescha. Krytycznie też zostały ocenione przez współczesnych mu, między innymi przez Hansa Lutscha w jego artykułach poświęconych temu zagadnieniu.Dom Wagi NysaDom Wagi Nysa

Jak widać na załączonych zdjęciach prace adaptacyjne prowadzone były po roku 1890. O ich prowadzeniu również w późniejszym okresie świadczy okno, które pojawia się na wschodniej ścianie budynku na wysokości drugiej kondygnacji. Kondygnacja pierwsza okna takiego nie posiada, (na zdjęciu z roku 1900 i grafice z roku 1901, widoczny brak okna).

Zmiany w budynku nie są czymś niezwykłym w tak długich i burzliwych jego losach. Zwłaszcza, że obiekt ma nowych właścicieli, gdyż Księstwo Nyskie w tym czasie już nie istnieje. Prawdopodobnym jest, że nowi właściciele majątku biskupów wrocławskich - Domu Wagi zmieniali jego przeznaczenie i wystrój. Wprowadzane zmiany musiały wpłynąć na stan jego oryginalnego zdobienia.

By dać pełną odpowiedź na pytania o pierwotny wystrój budynku i skalę zmian dokonanych w czasie prac restauracyjnych, prowadzonych przez Heinricha Irmanna u schyłku dziewiętnastego wieku, i co było uzupełnieniem programu ideowego z początku siedemnastego wieku, koniecznym jest przeprowadzenie wnikliwych badań, mogących być jednocześnie przyczynkiem do rewaloryzacji obiektu. Zachowane zdjęcia stanowią jedynie podpowiedź oraz opowiadają o jego losach.

obecny wygląd Domu Wagi w Nysie

Foto: Ryszard Safiakdokumentacja

W roku 1963 powstało studium historyczno – architektoniczne do elewacji budynku Starej Wagi w Nysie, opracowane przez Pracownię Konserwacji Zabytków w Wrocławiu. W roku 1995 Państwowa Służba Ochrony Zabytków Oddział Wojewódzki w Opolu na podstawie umowy z U.G Nysa dokonuje opracowania związanego z Domem Starej Wagi. Znalazły się w nim ekspertyzy inżyniersko - architektoniczne wraz z rysem historycznym obiektu i opisem wystroju zewnętrznych wymalowań oraz opisem wystroju figuralnego umieszczonego na ścianie frontowej obiektu. Do opracowania Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Opolu z roku 1995 dołączono wcześniejsze opracowanie Pracowni Konserwacji Zabytków we Wrocławiu.

W powstałym opracowaniu dostrzec można odmienną interpretację przesłania, umieszczonego na frontonie budynku Domu Wagi w Nysie. Figura, zwieńczająca przekaz, umieszczona na szczycie domu jawi się jako uskrzydlona Nike uzbrojona w,,dzidę”. Pojawia się również Abudantia ,alegoria Cnoty, nalewająca wino z dzbana do kielicha. Rodzą się, więc pytania: jaki program ideowy widzą autorzy opracowania w wystroju Domu Wagi, jakie alegorie cnót umieszczono w tym programie, będącym przedmiotem niniejszych rozważań? Czy jest to personifikacja bogini zwycięstwa – Nike, czy jest to alegoryczna postać Michała Archanioła, czy postać nalewająca wino to Abudantia?

Odpowiedzi należy szukać w osobie fundatora obiektu, w miejscu jego powstania i czasie jego realizacji.

Fundator budowli to osoba duchowna – książę świecki biskup kościoła katolickiego, miejsce powstania - Nissa stolica biskupiego kraju, czas - nasilające się ruchy społeczno religijne, kontrreformacja.

Ponad wszelką wątpliwość w wystroju obiektu umieszczono alegorie cnót, które nie są przedmiotem sporu. Są to Fides, Spes, i Caritas. Nie budzą też wątpliwości Justitia, Robur, Sapientia.

Fides, Spes, i Caritas to trzy cnoty teologiczne. Pozostałe alegorie cnót Justitia, Sapientia Robur reprezentują cnoty kardynalne nazywanymi również cnotami moralnymi.

Ukazanie wymienionych przedstawień alegorycznych, które nie są kwestionowane, wskazuje jednoznacznie, że możemy mieć do czynienia z przedstawieniem cnót etyki scholastycznej. Wyróżnia ona jednak cztery cnoty kardynalne. Czy zatem Abudantia jest czwartą brakującą alegorią?

W mitologii rzymskiej i przedstawieniach alegorycznych tej cnoty, Abudantia jest przedstawiana ze swym atrybutem, którym jest róg wypełniony owocami, jako że cnota ta jest cnotą Obfitości. Nie może, zatem być wprowadzona do programu filozoficzno-etycznego wraz z cytowanymi alegoriami. Przypisując tej alegorii w tekście atrybut dzbana z winem wskazano, że może nią być, Temperantia – alegoria cnoty Umiaru. Temperantia jest jedną z czterech cnót kardynalnych, której atrybutami są dzbany z winem i wodą. Zatem w przedstawieniu cnót teologicznych i kardynalnych, występujących w rozpatrywanym ujęciu na fasadzie Domu Wagi w Nysie, powinny znajdować się alegoryczne przedstawienia trzech cnót teologicznych: Fides, Spes, i Caritas oraz czterech cnót kardynalnych Justitii, Sapientii, Temperantii, i Robur.

Do panteonu antycznych alegorii wpisana jest skrzydlata Nike – symbol zwycięstwa - czy zatem i ona zawitała na szczyt nyskiej budowli? Nike

,,Nike, mitologia grecka skrzydlata bogini zwycięstwa (w bitwach, sporcie, lub sztuce); również epitet Ateny, w mitologii Rzymskiej Wiktoria. ”,,Epitet, lit. Wyraz określający przydawka uwydatniająca cechę opisywanego przedmiotu; potocznie wyzwisko. ”Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa ,,Encyklopedia Popularna PWN” rok wydania 1988.”

Widzenie wśród prezentowanych personifikacji cnót, alegorii skrzydlatej Nike, antycznej greckiej bogini zwycięstwa, wydaje się być nieporozumieniem. Nike jest bowiem symbolem zwycięstwa na polu walki. Trudno doszukać się w Nyskim programie takiego właśnie przesłania, odwołania do sfer militarnych. Program z nyskiej budowli dotyczy, co prawda pojęć walki, lecz jest to walka na płaszczyźnie człowieczeństwa, walka w pojęciu filozoficznym - etycznym, walka z ludzkimi słabościami i walka o zbawienie duszy.

Wprowadzenie tej bogini w otoczenie pojęć filozoficznych i etycznych byłoby dysonansem wypaczającym istotę przesłania. Jest, zatem wysoce nieprawdopodobnym, by książę biskup zaakceptował ją wśród cnót teologicznych i moralnych prezentowanych na obiekcie, którego był fundatorem. W tym miejscu należy też wspomnieć o obecności Jezuitów w stołecznym mieście Księstwa Nyskiego - Nysie i o ich wpływie na obszary kształtujące wizerunek miasta. Zapewne i tutaj, przy akceptacji programu ideowego Domu Wagi, wnieśli oni swój wkład. Zwykło przyjmować się rok 1622 czyli datę rozpoczęcia budowy kompleksu budynków kongregacji zakonnej, konwiktu, seminarium i uniwersytetu za datę ich przybycia do miasta. Sztywne utrzymanie tej daty nie wydaje się właściwe. Rok ten jest jedynie rokiem rozpoczęcia realizacji wcześniej zaplanowanych przedsięwzięć. Te zaś musiały wiązać się z ich wcześniejszym pobytem w Nysie. Jest zatem wysoce prawdopodobnym, że w okresie realizacji obiektu Jezuici brali czynny udział w życiu publicznym miasta. Michał Achanioł

Michał Archanioł, dowódca wojsk niebieskich, symbol zwycięstwa dobra nad złem, zwycięstwa światłości nad mrokiem, jest personifikacją wpisującą się w program ideowy z Nissy. Uskrzydlona postać Michała Archanioła, zwieńczającego szczyt Dom Wagi, uzbrojona jest w,,dzidę”, jak piszą o niej w literaturze przedmiotu. I tu rodzi się kolejne pytanie, jaką broń ma alegoryczna postać umieszczona ma ścianie frontowej? Czy jest to,, dzida”, jak często nazywają ją autorzy opracowań? Czy jednak jest to inny rodzaj broni?

Pojęcie włócznia odwołuje się pośrednio do uzbrojenia kultury śródziemnomorskiej, bezpośrednio do dobrze znanej i popularnej broni drzewcowej obszaru europejskiego. Bronioznawstwo dla tego kręgu kulturowego nie operuje pojęciem dzida stosując pojęcia oszczep, włócznia, rohatyna, kopia, glewnia, partyzana, szponton lub wiele innych terminów. Zatem nie mamy tu do czynienia z pojęciem dzida. Właściwą nazwą uzbrojenia jest tu włócznia, oszczep, rohatyna itp.. W tym przypadku możemy mieć do czynienia z odwołaniem do prastarego symbolu władzy, symbolu dowódcy, odwołaniem do broni drzewcowej z relikwiarzem - do włóczni św. Maurycego. Jest wysoce prawdopodobnym, że pierwotna postać mogła trzymać w dłoni ten właśnie symbol.

Zachowane zdjęcia wykonane po renowacji wystroju Domu Wagi przeprowadzonej przez Heinricha Irmanna ponad wszelką wątpliwość wskazują, że nie mamy do czynienia z włócznią. Rozszerzona podstawa żeleźca przy nasadzie może sugerować, że możemy mieć do czynienia z halabardą,  bronią  na tyle popularną, że jej wizerunek mógł być znany autorowi rzeźby. Uzbrojenie tego typu stosowane było w wojskowych formacjach pieszych jako broń zaczepno - obronna. Jak również w formacjach paramilitarnych straży miejskiej ceklarzy. Była ona stosowana tak w wojennych starciach, jak i jako broń paradna w formacjach gwardii pałacowych. Nigdy jednak nie weszła do symboliki oficerskiej, symbolu dowódcy formacji. Jest zatem mało prawdopodobnym, by to halabarda była wykorzystana jako symbol dzierżony w dłoni postaci. Uzbrojeniem wykorzystanym do wypełnienia założonego przekazu jest zapewne partyzana. Wskazują na to charakterystyczne dla tej broni skrzydełka, widniejące u podstawy żeleźca. Broń ta pojawia się na terenie Europy zachodniej w pierwszej ćwierci siedemnastego wieku. Nie zdobywa jednak popularności wśród żołnierzy, stając się z końcem wieku uzbrojeniem gwardii pałacowej oraz znakiem oficerskim, znakiem dowódcy tak jak i szponton. Tak charakterystyczne uzbrojenie jest dowodem na wykonanie nowej postaci w okresie prac Irmana i zastąpienie nią poprzednio widniejącej w nyskiej budowli figury bogini zwycięstwa - Nike. Alegoria tej bogini zawitała, bowiem na jej szczyt. Jej postać, postać kobieca jest rozpoznawalna na jednym ze zdjęć wykonanych przed renowacją Domu Wagi. Mogła pojawić się tam jedynie po jego odebraniu prawowitym właścicielom i przejęciu przez administrację pruską, czyniącą z niej obiekt w pełni świecki.

W długim okresie istnienia Zarządu Kluczy Biskupich Dom Wagi dzielił losy miasta. Tak jak i ono nie oszczędzany w czas oblężniczych zmagań. Czy zatem w ich wyniku budynek doznał uszczerbku?

Oblężenie Nysy przez wojska pruskie, austriackie i wojska Napoleona musiały, w wyniku prowadzonego przez oblegających ognia artyleryjskiego, poczynić szkody w Domu Wagi. Postęp w rozwoju artylerii może wskazywać, że najgroźniejszą dla obiektu była kampania Napoleona. Zachowane materiały wyliczają około trzydziestu trafień pociskami artylerii, które otrzymał ten budynek. Jest zatem prawdopodobnym, że część oryginalnego wystroju została zniszczona bądź poważnie uszkodzona, wymuszając remont. Dom Wagi

Na zachowanych zdjęciach widoczne jest usytuowanie poszczególnych figur. Zapewne na ich podstawie ocalałą z wojennych zniszczeń alegorię Sprawiedliwości umieszczono w miejscu, które zajmuje po dzień dzisiejszy. Widoczne na zdjęciach rozmieszczenie personifikacji powoduje brak spójności w programie. Jest chaosem, który zaciemnia obraz czyniąc go nieczytelnym. Akcentując inne wartości utrudnia dziś jednoznaczny ich odbiór. Tu rodzi się kolejne pytanie czy jest to pierwotne usytuowanie figur?

Warto w tym miejscu przypomnieć, że figury przedstawione zostały na planie krzyża. Oś pionową stanowią trzy nisze, co odpowiada ilości cnót teologicznych. Może tez sugerować umiejscowienie personifikacji cnót, Fides, Spes i Caritas w osi pionowego podziału, zwieńczonej na jej przedłużeniu postacią Michała Archanioła. Oś pionową uzupełnia namalowany w centralnej części fasady, medalion, przedstawiający Cudowną Madonnę z Dzieciątkiem jako Królową Nieba, co ma związek z kultem Maryjnym w mieście. Można zatem przyjąć, że cztery alegorie cnót kardynalnych zajmowały oś poziomą.

Osie podziału wyznaczają punkt nadrzędny przedstawienia. W jego miejscu widnieje nisza centralna. Jest ona najważniejszym punktem tego przedstawienia. W heraldyce jest to odpowiednik pola sercowego herbu wielopolowego, pola odczytywanego zawsze jako pierwsze najważniejsze i najdostojniejsze. Zgodnie, więc z istniejącym rozdziałem cnót w miejscu centralnym kompozycji miejsce to zajmować winna alegoria Wiary. Podstawę osi pionowej stanowić winna alegoria Miłość, jako że miłość jest cnotą daną od Boga i wypływającą z wiary. Jej wzmocnieniu służy obraz Królowej Nieba ponieważ to poprzez wiarę i nadzieję wznosimy się ku zwycięstwu, ku światłości i zbawieniu duszy. W osi poziomej przedstawienia najdostojniejszą stroną jest strona prawa, gdzie miejsce swe ma alegoria Sprawiedliwości. Towarzyszy jej alegoria Roztropności. Po prawej stronie figury przedstawiającej alegorię Wiary miejsce swe ma Umiar. Oś poziomą zamyka alegoryczne przedstawienie Siły. Zapewne taki obraz alegorycznego przesłania rysował się na fasadzie budynku Domu Wagi w Nysie. Wszystkie przedstawienia alegoryczne wprowadzone do programu ideowego wywodzą się z nauk kościoła katolickiego. Usytuowanie wiec alegorii Sprawiedliwości w dolnej niszy osi pionowej wydaje się być z punktu widzenia tradycyjnej etyki scholastycznej niewłaściwe. Sugeruje ono bowiem prawo, jako podstawę wszelkich poczynań, odwołując się do antycznych pojęć filozoficznych Sokratesa i Platona.

Ujęcie antycznych cnót w programie ideowym, prezentowane na Nyskiej budowli i eksponowanie ich w tak nietypowym miejscu jest unikatowym rozwiązaniem przedstawienia programu filozoficzno - etycznego w skali Europy . Stąd zapewne sława tego obiektu i podziw, który wywoływał.waga miejska

Obecna wiedza o obiekcie opiera się o zachowane zdjęcia i szkice wykonane w drugiej połowie dziewiętnastego wieku, w okresie poprzedzającym jego renowację oraz po jej zakończeniu. Wiemy jedynie, że po roku 1741 nastąpiła zmiana przeznaczenia obiektu. Budynek spełniał rolę ratusza miasta Neisse. Mieściła się w nim piwiarnia, o czym świadczy beczka, oczekująca na transport, widoczna na jednym ze zdjęć.Mieściła się w nim również siedziba banku komunalnego, filia Wrocławskiego Banku Śląskiego. Wszystkie te zmiany i towarzyszące im okoliczności wpłynęły na zmienny wygląd obiektu i stąd zapewne tak różne oceny jego wystroju i jego interpretacje.

Między dwoma wizerunkami Domu Wagi minął czas dwu wojen znanych jako światowe. Pierwsza z nich nie wkroczyła w granice miasta. Tym razem niszczycielski walec wojny ominął miasto, by jednak powrócić tu za niespełna lat trzydzieści, pozostawiając swe niszczycielskie piętno. Piętno, którego widoczny ślad spotykamy, mimo upływu półwiecza, po dzień dzisiejszy.

Może odzyskany blask dawnej świetności obiektu stanie się początkiem nowej ery miasta, początkiem powrotu jego sławy. Może przywróci wiarę i przysporzy sił jego mieszkańcom, uświadamiając im, że każde zło ma swój kres i warto czynić starania o dobro swojej małej ojczyzny. By powróciła duma wszystkich mieszkańców z posiadania wspaniałego klejnotu - symbolu dobra wspólnego, symbolu istnienia zwartej społeczności Nysy.

Rozważania o wystroju Domu Wagi pozwoliły wzbogacić wiedzę o heraldyce miasta Nysy. Jest ona bowiem składową jego wystroju. Widzimy ją w alegoriach. Heraldyczny ich wyraz obecny jest w herbowej tarczy, umieszczonej nad skrajnym filarem. Mamy tutaj też postać św. Jana Chrzciciela. Umiejscowienie go wraz z liliową tarczą podkreśla jego znaczenie. Wystrój Domu Wagi świadczy o tym, że nie on jest patronem miasta, nie jest też jego heraldycznym godłem. Wskazuje natomiast, że patronką stołecznego miasta Biskupiego Kraju NISSY jest Maria, Matka Boża. Jej opiece powierzone zostało miasto, co zaznaczono i podkreślono w przesłaniu ideowym w nyskiej budowli. Święty Jan Chrzciciel jest patronem Księstwa Nyskiego. Dowodem na to jest pojawienie się nazwy tej ziemi jako Ziemia Św. Jana. Sześć lilii w czerwonym polu tarczy to herb Księstwa Nyskiego, herb ziemi. Towarzyszą one patronowi, tworząc wraz z nim linię podstawy wiekowego przesłania filozoficzno – etycznego, uwiecznionego przez fundatora na frontowej ścianie Domy Wagi.Madonna Nyska

Warto, zatem przypomnieć lokalnej społeczności, kto jest opiekunem i patronem ich miasta od wielu stuleci. Mimo braku jej wizerunku w dawnym miejscu była z nim zawsze dla katolickiej części jego społeczności. Heraldyka przywraca jedynie jej różany wizerunek.

Foto: Bogusław Czechowicz
Madonna Nyska z widokiem Nysy, malowidło w krużganku kompleksu pielgrzymkowego na Białej Górze w Pradze, koniec XVII wieku
Maria in Rosis obrończyni miasta.

A. D. 2005   IN NISSA

Bibliografia:

1. Marek Śikorski: ,,Nysa .Skarby sztuki i osobliwości." 1999r.

2. Praca zbiorowa: PKZ w Wrocławiu 1963r. i opracowanie PSOZ w Opolu lipiec1995r.,  "Orzeczenie techniczne dotyczące powodu pęknięć budynku „ Starej Wagi” w Nysie i określenie sposobu zabezpieczania"

3. Bogusław Czechowicz: "Nysa w Pradze, Praga w Lubawce, most Karola nad Łabą, czyli czeski film w Sudetach", SUDETY Nr10/55październik 2005, Oficyna Wydawnicza ATUT Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe

Powrót do menu